De gemeenten Baarle-Nassau en Baarle-Hertog vormen samen het resultaat van een geschiedkundige grenspuzzel. Baarle-Nassau is Nederlands, Baarle-Hertog is Belgisch. Twee gemeenten in twee landen, maar dan ook nog met dertig enclaves, stukjes België in Nederland en stukjes Nederland in België. Zo klein zelfs dat het ene huis in Nederland ligt en het huis van de buurman in België. Sterker nog, de grens kan ook nog door de woonkamer, gang of keuken lopen, dwars over straat en door percelen dus.
Om het allemaal iets gemakkelijker te maken heeft men uiteindelijk afgesproken dat de grond onder de voordeur bepalend is voor een Belgisch- dan wel een Nederlands huisnummer.

De naam Baarle wordt het eerst genoemd in een acte, waarin Gravin Hilsonsis op 1 juli 992 haar bezittingen vermaakt aan de abdij van Thorn. In de 12e eeuw behoort het vrijgoed Baarle aan Godfried van Schoten, de heer van Breda. Na wat geharrewar tussen Dirk VII, graaf van Holland en Hendrik I, de hertog van Brabant, komt Baarle in 1203 definitief bij Brabant. Als het in 1404 door erfrecht toevalt aan Graaf Engelbrecht van Nassau wordt het Baarle onder Nassau.
Dan komt de 80-jarig oorlog tussen Holland en Spanje. Bij de vrede van Munster in 1648 wordt Baarle onder Nassau bij de Generaliteitslanden (de Noordelijke Nederlanden) gevoegd en ontstaat Baarle-Hertog, vroeger Spaans gebied, als deel van de Zuidelijke Nederlanden.
Nadat België zich heeft losgemaakt van Nederland en er in 1843 bij het traktaat van Maastricht tussen de grenspalen 214 en 215 over een lengte van 50 kilometer geen grens te trekken valt, moet voor 5732 percelen een aparte nationaliteit worden vastgesteld. In de jaren daarna ontstaan nog tal van verschillen, maar de tegenwoordige enclavegrenzen worden uiteindelijk op 31 oktober 1995 definitief vastgesteld.

En waar vele grensovergangen zijn, ontstaat veel smokkelverkeer. Vroeger zout, later boter, tabakswaren en koffie. Dat is allemaal verleden tijd, maar het NCC terrein heet toch "De Smokkelhoek".
Het internationale karakter en regionale samenwerking, maar ook nationale verschillen zijn nog steeds goed te zien. Op de door een Belgische- en een Nederlandse leeuw gesierde grenspaal in het hart van Baarle staat te lezen:"Dit koppel knokt nooit onderling in Hertog en Nassauwe, maar wie hun tweelingdorp belaagt, hem treffen twee paar klauwen". En wat in Nederland verboden is, winkelen op zondag, is in Baarle de attractie. En de caféterrassen zitten altijd vol !

Naast die grenspaal, die naar de twee-heerigheid "Hertog" en "Nassau" verwijst zijn in Baarle nog interessant:
de Sint Remigiuskerk in laatgotische stijl, het voormalige gemeentehuis, een oorlogsmonument en het beeld van de pungelaar (pungel=smokkelzak) boven de deur van de gelijknamige herberg.

Wandelen

Behalve een informatieboekje (ter inzage) heeft het contactteam plattegronden beschikbaar, die door de samenwerkende VVV's zijn samengesteld, aan de hand waarvan u uw eigen wandel- of fietsroute kunt samenstellen. Zelfs het NCC terrein staat op de kaart.

Maar voor de wandelliefhebbers noemen we de grote en kleine wandel en natuurgebieden in Baarle zoals 't Merkske, de Castelreese Heide, de Ulicootse Heide en de bossen rond de grens.

Fietsen

Iets verder, buiten het grondgebied van Baarle, liggen de boswachterijen van Ulvenhout en Chaam, de Turnhoutse Heide, de Egelsbroeken en het Ooievaarsnest (twee wandelroutes)
Bij de VVV is een toeristische smokkelaarsroute te koop.
En dan is er 't Bels Lijntje, de spoorlijn waar geen spoor meer ligt, van Turnhout naar Tilburg. Het is nu gedeeltelijk tot fietspad omgebouwd. Tot 1934 bleef dit spoor voor personenvervoer in gebruik. In 1959 werd aan de Belgische grens bij Schaluinen nog een "oud" stationnetje gebouwd voor een toeristisch boemeltje, dat ook ter zieke ging.
Tenslotte noemen we de vooral voor fietsen geschikte gebieden Landgoed Schaluinen, Tommelse Heide en Kwaalburgse Heide (grafheuvels).

Autotochten

Met de auto kunt u naar Breda met de O.L. Vrouwekerk, rustplaats van de hertogen van Nassau, en het "Verkeerde Spanjaardsgat" waardoor in 1590 het turfschip van Breda door de ommuring zou hebben gevaren. Maar die ommuring werd pas in 1610 gebouwd, vandaar! In Breda vindt u ook het Begijnhof en de "Historische kilometer", een zomerse rondwandeling van twee uur onder leiding (di, do en vr vanaf VVVkantoor).
Bij Breda kunt u ook nog wandelen in het Liesbos en het Mastbos en op de Galderse Heide.

Over de grens is de Sinjorenstad Antwerpen vermeldenswaard,waar u tenminste het Rubenshuis moet bezoeken en waar de Antwerpse Zoo voor kinderen heel aantrekkelijk is.

Musea

Baarle	Kaarsenmuseum
Breda	Stedelijk- en Bisschoppelijk Museum
Alphen en Riel	Oudheidkundig museum
Tilburg	Nederlands Textielmuseum Poppenmuseum Scription Museum Noord Brabants Natuurmuseum Maison du Vin Muziekinstrumentmakersmuseum (Op afspraak)
Antwerpen	Rubenshuis Museum voor Schone Kunsten Museum Plantin-Moretus (drukwerkplaats en prentenkabinet) Openlucht museum Beeldhouwkunst Scheepvaartmuseum Vleeshuis Museum voor Volkenkunde Brouwershuis Provinciaal Diamantmuseum
Turnhout	Museum van de Speelkaart Taxandriamuseum (over het Kempische verleden)

Toeristische informatie "De Smokkelhoek" Baarle Nassau

Wandelen

Fietsen

Musea

Sporten

Streekagenda